UNITED SECURITIES / PRODUCT DERIVATIVE


	3. SINGLE STOCK FUTURES
	3.1 Single Stock Futures (SSF)
	3.2 ลักษณะของสัญญา Single Stock Futures
	3.3 หลักประกัน Single Stock Futures
	3.4 ผลของ Corporate Action ต่อ Single Stock Futures
	3.5 Contract Adjustment
	3.6 กลยุทธ์การลงทุนใน Single Stock Futures

3.1 Single Stock Futures (SSF)

สัญญาซื้อขายล่วงหน้า ที่เป็นการผสมกันระหว่าง “Single Stock” และ “Futures” ดังนั้น Single Stock Futures หรือ ฟิวเจอร์สของหุ้นรายตัว จึงเป็นสัญญาซื้อขายล่วงหน้าที่คู่สัญญาตกลงราคาซื้อขายหุ้นรายตัวกันในปัจจุบัน โดยมีภาระผูกพันต่อกัน ที่จะต้องซื้อขายหุ้นรายตัวในอนาคต การซื้อขาย
การซื้อขาย SSF 1 สัญญา สร้างฐานะเสมือนการซื้อขายหุ้นอ้างอิงจำนวนหนึ่งตามราคาฟิวเจอร์ส ที่ตกลงกันวันนี้ เพื่อการชำระราคาและการส่งมอบในอนาคต

[กลับไปข้างบน]

3.2 ลักษณะของสัญญา Single Stock Futures

รายละเอียด

สินค้าอ้างอิง

หุ้นสามัญจำนวน 14 ตัว ได้แก่ PTT, PTTEP, ADVANC, BANPU, BAY, BBL, ITD, KBANK, KTB, LH, QH, SCB, SCC และ TTA

ตัวคูณดัชนี

1 สัญญามีขนาดเท่ากับ 1,000 หุ้น

เดือนที่สัญญาสิ้นสุดอายุ

เดือนมีนาคม มิถุนายน กันยายน และธันวาคมโดยนับไปไม่เกิน 4 ไตรมาส

การเสนอราคาซื้อขายุ

เสนอราคาซื้อขายเป็นราคาต่อหุ้น

ช่วงราคาซื้อขายขั้นต่ำ

0.1 บาท

ช่วงการเปลี่ยนแปลงของราคาสูงสุดแต่ละวัน

+/-30%ของราคาที่ใช้ชำระราคาในวันทำการก่อนหน้า

เวลาซื้อขาย

Pre-open :	9:15 - 9:45
Morning session:	9:45 - 12:30
Pre-open:	14:00 - 14:30
Afternoon session:	14:30 - 16:55

การจำกัดฐานะ

ในช่วงแรกของการซื้อขาย TFEX กำหนดห้ามมีฐานะสุทธิรวมใน Single Stock Futures ของหุ้นใดหุ้นหนึ่ง ในเดือนใดเดือนหนึ่งหรือทุกเดือนรวมกันเกิน 5,000 สัญญา ทั้งนี้จนกว่า TFEXจะมีการประกาศเปลี่ยนแปลง

วันซื้อขายวันสุดท้าย

วันทำการก่อนวันทำการสุดท้ายของเดือนที่สัญญาสิ้นสุดอายุ โดยให้ ช่วงเวลาซื้อขายในวันสุดท้ายของการซื้อขายสิ้นสุดในเวลา 16.30 น.

ราคาที่ดัชนีที่ใช้ชำระราคาในวันซื้อขายวันสุดท้าย
(Final Settlement Price)

คำนวณจากค่าเฉลี่ยของราคาซื้อขายของหุ้นอ้างอิงของ Stock Futures ในช่วง 15 นาทีสุดท้ายและราคาปิดของหุ้นในวันซื้อขายวันสุดท้าย โดยใช้ ค่าทศนิยม 2 ตำแหน่ง

วิธีการส่งมอบ / ชำระราคา

ชำระราคาเป็นเงินสด

[กลับไปข้างบน]

3.3 หลักประกัน Single Stock Futures

หลักประกันทางเดียว Outright	หลักประกันเริ่มต้น(Initial Margin: IM) หน่วย : บาท	หลักประกันรักษาสภาพ Maintenance Margin: MM) หน่วย : บาท	หลักประกันปิดสถานะระหว่างวัน (Intraday Force Close Multiplier:FC) หน่วย : บาท
BAY Futures	3,420	2,394	1,026
BBL Futures	15,200	10,640	4,560
KBANK Futures	12,350	8,645	3,705
KTB Futures	1,900	1,330	570
SCB Futures	9,500	6,650	2,850
TCAP Futures	2,850	1,995	855
TMB Futures	304	212.80	91.20
SCC Futures	30,400	21,280	9,120
BANPU Futures	57,364.80	40,155.36	17,209.44
PTT Futures	25,650	17,955	7,695
PTTEP Futures	15,200	10,640	4,560
IRPC Futures	570	399	171
TOP Futures	8,170	5,719	2,451
ADVANC Futures	8,101.60	5,671.12	2,430.48
DTAC Futures	6,840	4,788	2,052
TRUE Futures	1,113.40	779.38	334.02
LH Futures	836	585	251
ITD Futures	570	399	171
QH Futures	228	160	68
PS Futures	1,900	1,330	570
TTA Futures	1,900	1,330	570
BTS Futures	114	79.80	34.20
THAI Futures	3,420	2,394	1,026
CPF Futures	2,850	1,995	855
TUF Futures	5,700	3,990	1,710
MINT Futures	1,520	1,064	456
IVL Futures	6,460	4,522	1,938
CPALL Futures	4,560	3,192	1,368
HMPRO Futures	1,330	931	399
STA Futures	3,420	2,394	1,026

หลักประกันต่อ 1 คู่ Spread	หลักประกันเริ่มต้น (Initial Margin:IM) หน่วย:บาท	หลักประกันรักษาสภาพ Maintenance Margin: MM) หน่วย:บาท	หลักประกันปิดสถานะระหว่างวัน(Intraday Force Close Multiplier:FC) หน่วย:บาท
BAY Futures	855	598.50	256.50
BBL Futures	3,800	2,660	1,140
KBANK Futures	3,087.50	2,161.25	926.25
KTB Futures	475	332.50	142.50
SCB Futures	2,375	1,662.50	712.50
TCAP Futures	712.50	498.75	213.75
TMB Futures	76	53.20	22.80
SCC Futures	7,600	5,320	2,280
BANPU Futures	14,250	9,975	4,275
PTT Futures	6,412.50	4,488.75	1,923.75
PTTEP Futures	3,800	2,660	1,140
IRPC Futures	142.50	99.75	42.75
TOP Futures	2,042.50	1,429.75	612.75
ADVANC Futures	1,900	1,330	570
DTAC Futures	1,710	1,197	513
TRUE Futures	190	133	57
LH Futures	209	146.30	62.70
ITD Futures	142.50	99.75	42.75
QH Futures	57	39.90	17.10
PS Futures	475	332.50	142.50
TTA Futures	475	332.50	142.50
BTS Futures	28.50	19.95	8.55
THAI Futures	855	598.50	256.50
CPF Futures	712.50	498.75	213.75
TUF Futures	1,425	997.50	427.50
MINT Futures	380	266	114
IVL Futures	1,615	1,130.50	484.50
CPALL Futures	1,140	798	342
HMPRO Futures	285	199.50	85.50
STA Futures	855	598.50	256.50
* อัตราหลักประกันดังกล่าว เริ่มใช้ตั้งแต่วันที่ 19 กันยายน 2554 เป็นต้นไป

[กลับไปข้างบน]

3.4 ผลของ Corporate Action ต่อ Single Stock Futures

Corporate Action คือ การประกาศการดำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่งของกิจการ ซึ่งจะมีผลต่อมูลค่าของกิจการ ประกอบด้วยการเปลี่ยนแปลงนโยบายการดำเนินงาน และการเปลี่ยนแปลงนโยบายการเงิน

ใน Single Stock Futures คำว่า Corporate Events มักใช้เพื่อหมายถึง การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างเงินทุนที่เกิดขึ้นกับหุ้นอ้างอิง โดย Corporate events เหล่านี้จะส่งผลกระทบต่อมูลค่าของฐานะใน Single Stock Futures ของหุ้นนั้นด้วย ได้แก่

   1. Stock dividend / Stock split / Reverse stock split
       • จำนวนหุ้นจดทะเบียนมีมากขึ้นในกรณี Stock dividend และ Stock split แต่จะลดลงในกรณี Reverse stock split
       • เงินทุนกิจการมีคงเดิมทั้ง 3 กรณี
       • สิทธิเรียกร้องของหุ้นสามัญเปลี่ยนแปลงทั้ง 3 กรณี
       • Stock dividend / Stock split จะทำให้มูลค่าต่อหุ้นลดลง ดังนั้น ฐานะซื้อ Futures จะเป็นผู้เสียประโยชน์ แต่ฐานะขาย Futures จะเป็นผู้ได้ประโยชน์
       • Reverse stock split จะทำให้มูลค่าต่อหุ้นเพิ่มขึ้น ดังนั้น ฐานะซื้อ Futures จะเป็นผู้ได้ประโยชน์ แต่ฐานะขาย Futures จะเป็นผู้เสียประโยชน์

   2. Rights issue
       • จำนวนหุ้นจดทะเบียนมีมากขึ้น
       • เงินทุนกิจการมีเพิ่มขึ้น
       • กรณีของ Right issue ที่ออกให้แก่ผู้ถือหุ้นเดิม หากกำหนดราคาใช้สิทธิต่ำกว่าราคาตลาดของหุ้น จะเกิด dilution effect ทำให้มูลค่าหุ้นลดลง ดังนั้น ฐานะซื้อ Futures จะเป็นผู้เสียประโยชน์ แต่ฐานะขาย Futures จะเป็นผู้ได้ประโยชน์

[กลับไปข้างบน]

3.5 Contract Adjustmen

หลักการ : เพื่อไม่ให้เกิดผลกระทบต่อผู้มีฐานะถือครองสัญญาซื้อขายล่วงหน้า หรือเกิดน้อยที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ในทางปฏิบัติ

แนวทางการดำเนินงาน : ตลาดอนุพันธ์อาจดำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่างพร้อมกันเพื่อลดผลกระทบจาก Corporate Action โดยการปรับเงื่อนไขในแบบของสัญญา สามารถปรับได้จาก
       1.ขนาดของสัญญา (Contract Size) และราคา Futures โดยจะมีการกำหนดสูตรและเงื่อนไขไว้ในบางกรณี และอาจประกาศเพิ่มเติมได้ในบางกรณี
       2.การปรับฐานะคงค้างของสัญญาซื้อขายคงค้าง (Open Position)
       3.การหักชำระด้วยเงินสด (Cash Settlement)

วิธีการปรับ : เสนอให้กำหนดแนวทางการปรับเงื่อนไขของสัญญาในลักษณะที่เป็นมาตรฐาน (Standard Capital Adjustment) และจะปรับสัญลักษณ์ Single Stock Futures โดยมีตัวอักษรต่อท้าย ได้แก่ X, Y, Z สำหรับกรณีหลัก ๆ ดังนี้
       1. กรณีเพิ่มทุนโดยให้สิทธิผู้ถือหุ้นเดิมจองซื้อหุ้นใหม่ (Right Offering)
       2. กรณีจ่ายปันผลเป็นหุ้น ให้แก่ผู้ถือหุ้นเดิมตามสัดส่วน (Bonus Issue)
       3. กรณีการเปลี่ยนแปลงพาร์ (Split/Reversed Split)
       4. กรณีการจ่ายเงินปันผลพิเศษ (Extra Dividend)

       สำหรับกรณีของ Corporate Actions อื่น ๆ ซึ่งไม่เข้าข่าย Standard Adjustment ให้อยู่ในดุลยพินิจของตลาดอนุพันธ์ ทั้งในเรื่องการพิจารณาว่าเข้าข่ายที่จะต้องปรับหรือไม่ปรับ รวมถึงวิธีที่จะใช้ในการปรับ ทั้งนี้ ให้การพิจารณาของผู้จัดการตลาดอนุพันธ์ถือเป็นที่สิ้นสุด ทั้งนี้ เมื่อพิจารณาแล้วเห็นว่า หากในกรณีที่มีรายละเอียดและพื้นฐานแตกต่างจากลักษณะทั่วไป ตลาดอนุพันธ์โดยความเห็นชอบของผู้จัดการอาจพิจารณาปรับเงื่อนไขของสัญญาซื้อขายล่วงหน้าแตกต่างไปจากวิธีที่เสนอได้ตามที่เห็นว่าเหมาะสม

ตัวอย่างที่ 1 กรณีการเปลี่ยนแปลงมูลค่าที่ตราไว้ต่อหุ้น (Split Par)

     บริษัท DEF ประกาศมูลค่าที่ตราไว้ต่อหุ้น โดยเปลี่ยนแปลงจาก 100 บาทต่อหุ้นเป็น 10 บาทต่อหุ้น
    (Split 1 หุ้นเดิมเป็น 10 หุ้นใหม่)

     DEF futures series ที่ซื้อขาย ก่อนวัน Ex-date มีข้อมูลดังนี้

DEF Futures Series	Contract Size	Contracted Price (Settlement Price)	Open Interest
DEFH09	1,000	600	15,000
DEFM09	1,000	605	4,000
DEFU09	1,000	606	500
DEFZ09	1,000	607	100

Adjustment Factor =	X
	Y
=	1/10
=	0.10
ปรับขนาดสัญญาและราคา โดยที่ Open Position คงที่

Adjust DEF Futures Series	Adj.Contract Size = Old Contract Size / Adj. Factor	Contracted Price (Settlement Price)	Open Interest
DEFH09X	1,000 / 0.1 = 10,000	600 x 0.1 = 60	15,000
DEFM09X	1,000 / 0.1 = 10,000	600 x 0.1 = 60	4,000
DEFU09X	1,000 / 0.1 = 10,000	600 x 0.1 = 60	500
DEFZ09X	1,000 / 0.1 = 10,000	600 x 0.1 = 60	100

ตัวอย่างที่ 2 กรณีการให้สิทธิจองหุ้นแก่ผู้ถือหุ้นเดิม (Right)

     บริษัท ABC ประกาศให้สิทธิจองซื้อหุ้นสามัญแก่ผู้ถือหุ้นเดิม (Right Issue) ในอัตรา 10 หุ้นเดิมต่อ 1 หุ้นใหม่ ในราคาหุ้นละ 50 บาท

     ABC futures series ที่ซื้อขาย ก่อนวัน X date มีข้อมูลดังนี้

ABC Futures Series	Contract Size	Contracted Price (Settlement Price)	Open Interest
ABCH09	1,000	100	5,000
ABCM09	1,000	101	4,000
ABCU09	1,000	102	1,000
ABCZ09	1,000	103	0

Adjustment Factor =	B +(A x C / S)
	A + B
=	[10 + (1 x 50 /100)] / (1 + 10)
=	0.9545455

Adjust ABC Futures Series	Adj.Contract Size = Old Contract Size / Adj. Factor	Contracted Price(Settlement Price)	Open Interest
ABCH09X	1,000 / 0.95455 = 1,048	100 x 0.95455 = 95.45	5,000
ABCM09X	1,000 / 0.95455 = 1,048	101 x 0.95455 = 96.41	4,000
ABCU09X	1,000 / 0.95455 = 1,048	102 x 0.95455 = 97.36	100
ABCZ09X	1,000 / 0.95455 = 1,048	103 x 0.95455 = 98.32	0

ตัวอย่างที่ 3 กรณีการให้หุ้นปันผลแก่ผู้ถือหุ้นเดิม (Bonus Issue)

     บริษัท ABC ประกาศให้หุ้นสามัญแก่ผู้ถือหุ้นเดิม (Bonus Issue) ในอัตรา 10 หุ้นเดิมต่อ 1 หุ้นใหม่

     ABC futures series ที่ซื้อขาย ก่อนวัน X date มีข้อมูลดังนี้

ABC Futures Series	Contract Size	Contracted Price (Settlement Price)	Open Interest
ABCH09	1,000	100	5,000
ABCM09	1,000	101	4,000
ABCU09	1,000	102	1,000
ABCZ09	1,000	103	0

Adjustment Factor =	B
	A + B
=	[10 / (1 + 10)]
=	0.9090909

Adjust ABC Futures Series	Adj.Contract Size = Old Contract Size / Adj. Factor	Contracted Price (Settlement Price)	Open Interest
ABCH09X	1,000 / 0.90909 = 1,100	100 x 0.90909 = 90.91	5,000
ABCM09X	1,000 / 0.90909 = 1,100	101 x 0.90909 = 91.82	4,000
ABCU09X	1,000 / 0.90909 = 1,100	102 x 0.90909 = 92.73	100
ABCZ09X	1,000 / 0.90909 = 1,100	103 x 0.90909 = 93.64	10

ตัวอย่างที่ 4 กรณีการจ่ายเงินปันผลพิเศษ (Extraordinary Dividend)

     บริษัท BEC ประกาศให้เงินปันผลพิเศษจำนวน 10 บาทต่อหุ้น

     BEC futures series ที่ซื้อขาย ก่อนวัน X date มีข้อมูลดังนี้

ABC Futures Series	Contract Size	Contracted Price (Settlement Price)	Open Interest
BECH09	1,000	100	15,000
BECM09	1,000	103	4,000
BECU09	1,000	105	50
BECZ09	1,000	107	10

Adjustment Factor =	S – Extra Div
	S
=	(100 – 10) / 100
=	0.9

Adjust ABC Futures Series	Adj.Contract Size = Old Contract Size / Adj. Factor	Contracted Price(Settlement Price)	Open Interest
BECH09X	1,000 / 0.9 = 1,111	100 x 0.9 = 90.00	15,000
BECM09X	1,000 / 0.9 = 1,111	101 x 0.9 = 92.70	4,000
BECU09X	1,000 / 0.9 = 1,111	102 x 0.9 = 94.50	50
BECZ09X	1,000 / 0.9 = 1,111	103 x 0.9 = 96.30	10

[กลับไปข้างบน]

3.6 กลยุทธ์การลงทุนใน Single Stock Futures

3.6.1 กลยุทธ์การป้องกันความเสี่ยง

Short Hedge : นักลงทุนที่มีฐานะซื้อหุ้น สามารถขาย SSF เพื่อป้องกันความเสี่ยงจากการลดลงของราคาหุ้น โดยไม่ต้องขายหุ้นออกจาก Portfolio จริงๆ (การลดลงของมูลค่าหุ้น จะถูกชดเชยด้วยกำไรจากฐานะขาย SSF)

Long Hedge : นักลงทุนที่มีฐานะขายชอร์ตหุ้น หรือจะต้องซื้อหุ้นในอนาคตสามารถซื้อ SSF เพื่อป้องกันความเสี่ยงจากการเพิ่มขึ้นของราคาหุ้น โดยยังไม่ต้องซื้อหุ้นตัวนั้นเข้า Portfolio จริงๆ (การเพิ่มขึ้นของมูลค่าหุ้น จะถูกชดเชยด้วยกำไรจากฐานะซื้อ SSF)

SSF จึงสามารถใช้ปิดหรือเปิดความเสี่ยงของ Portfolio ที่มีต่อหุ้นสามัญรายตัวได้ นอกจากนี้ ยังช่วยให้นักลงทุนสามารถถือครองสินทรัพย์ที่มีสภาพคล่องสูงในมือขณะที่สร้างส่วนเปิดความเสี่ยงเทียบเท่าการลงทุนในหุ้นสามัญ กองทุนรวมที่มีกระแสเงินสดไหลเข้าออกตลอดเวลา สามารถใช้ SSF เพื่อบริหารให้เงินทุนมีการลงทุนเต็มจำนวนตลอดเวลา

ตัวอย่าง ในปัจจุบัน (เดือนธันวาคม) นักลงทุนถือครองหุ้น AAA จำนวน 1,000 หุ้น ซึ่งได้ซื้อไว้ในอดีต ปัจจุบันราคาของหุ้นเป็นดังนี้ (สมมติ Futures 1 สัญญา = 1,000 หุ้น)

	Price
AAA	36 บาท
AAAZ08	35 บาท

นักลงทุนพอใจกับกำไรที่จะได้รับจากราคาปัจจุบัน (36 บาท) แต่ยังไม่อยากขายทันที เพราะจะรอรับเงินปันผลในเดือนธันวาคม แต่ก็เกรงว่าราคาจะลดลงมาก จึงขาย AAAU08 1 สัญญา ตารางข้างล่างแสดงฐานะทางการเงินหลังการป้องกันความเสี่ยง

December Price	Value of 1,000 shares	Profit/Loss from futures	Net
30	30,000	5,000	35,000
35	30,000	0	35,000
40	30,000	-5,000	35,000

   3.6.2. กลยุทธ์การเก็งกำไร

Outright Trade เป็นการซื้อหรือขาย SSF เพื่อเก็งกำไรจากการเพิ่มขึ้นหรือลดลงของราคาหุ้นสามัญ

          เมื่อคาดว่าราคาหุ้นจะสูงขึ้น สามารถเก็งกำไรได้โดยการซื้อ SSF หุ้นตัวนั้น

          เมื่อคาดว่าราคาหุ้นจะลดลง สามารถเก็งกำไรได้โดยการขาย SSF หุ้นตัวนั้น

          ข้อได้เปรียบ : ใช้เงินลงทุนต่ำกว่า ต้นทุนธุรกรรมต่ำกว่า (เพราะไม่ต้องโอนกรรมสิทธิ์ในหุ้น)

          ข้อควรระวัง : ความเสี่ยงสูง อาจขาดทุนมากกว่าเงินลงทุนตั้งต้นทั้งหมด

ตัวอย่าง

ในวันที่ 5 Jan 08 ราคาของหุ้น AAA = 300 บาท/หุ้น และราคา AAAM09 = 304 บาท/หุ้น นักลงทุนคาดว่าราคาหุ้น AAA จะลดลง จึงขาย AAAM09 1 สัญญา ที่ 304 บาท (1,000 หุ้น/สัญญา) ผ่านไปหนึ่งเดือน ปรากฏว่าราคาหุ้น AAA ลดลง 3% ตามคาด โดยราคาหุ้น AAA = 291 บาทต่อหุ้น ราคา AAAM09 = 295 บาท/หุ้น

        หากนักลงทุนตัดสินใจปิดฐานะ จะได้กำไรเท่ากับ (304-295) x 1}000 = 9,000 บาท

        หาก Initial margin = 60,000 บาท/สัญญา อัตรากำไรจะเท่ากับ 9,000/60,000 = 15%

Spread Trade หมายถึง การทำธุรกรรมซื้อและขายสัญญาฟิวเจอร์ส 2 สัญญาที่มีวันส่ง มอบต่างกัน และ/หรือ สินค้าอ้างอิงต่างชนิดกันพร้อมๆ กัน โดย Spread เป็นความแตกต่างระหว่างราคาฟิวเจอร์ส 2 สัญญา ถ้าสองสัญญานั้นมีสินทรัพย์อ้างอิงเดียวกัน แต่มีเดือนส่งมอบต่างกัน เรียกว่า “Calendar Spread” ดังนั้น Spread Trade จึงเป็นการทำกำไรจากการเปลี่ยนแปลงในส่วนต่างราคาของฟิวเจอร์ส 2 สัญญา

Calendar Spread = ตัวไกล – ตัวใกล้

[กลับไปข้างบน]